Podgorica, februar 2007. godine 

SADRŽAJ IZVJEŠTAJA

            I. U V O D-----------------------------------------------------------------------------------1 

            II. ORGANIZACIJA I NADLEŽNOST-----------------------------------------------2 

               1. ORGANIZACIJA KOMISIJE...............................................     2 

                        1) Osnivanje i izbor članova Komisije… 2 

                        2) Služba Komisije……………………..      2   

                        3) Informacioni sistem i baza podataka   3  

                        4) Finansijska sredstva… ………………     3 

                2. NADLEŽNOST I OVLAŠĆENJA KOMISIJE…   4  

                3. NORMATIVNI AKTI KOMISIJE………………     5

            III. RAD I POSTUPANJA KOMISIJE…  ..............     5

                1.  EVIDENCIJA  IZVJEŠTAJA O PRIHODIMA I IMOVINI…     5

                2.  EVIDENCIJA POKLONA……………………………………      6

                3. POSTUPAK PO INICIJATIVAMA I PRIJAVAMA…  …….      6

                4. POSTUPANJE JEVNIH FUNKCIONERA… ………………       8

                5. MJERE ZA POSTUPANJE SUPROTNO ZAKONU…  ……     10

                6. REALIZACIJA PROGRAMA …   …………………………...      11

                        1) Informator (priručnik) o konfliktu interesa……  ..      11

                        2) Međuregionalna saradnja… ……………………...        11

                        3) Izrada logotipa i znaka Komisije… ………………       12

                        4) Edukacija članova Komisije i Službe Komisije……   12

                7. SLOBODAN PRISTUP INFORMACIJAMA ………………..      12

            IV. PREPORUKE MEĐUNARODNE ZAJEDNICE I VLADE RCG…   13

            V. PROGRAMI ZA FINANSIRANJE……   …………………………..   14

            VI. OSTVARENA SARADNJA………………………………………..    16

            VII. ZAKLJUČNA RAZMATRANJA ( konstatacije i ocjene)……      17             

                 PRILOZI

 I.  UVOD

            Zakonom o konfliktu interesa („Službeni list RCG“, br. 42/04 i 17/05) u članu 24 određeno je da Komisija za utvrđivanje konflikta interesa o svom radu podnosi izvještaj Skupštini Republike Crne Gore, po potrebi, a najmanje jednom godišnje.
            Ovo je drugi izvještaj koji podnosi Komisija za utvrđivanje konflikta interesa, a odnosi se za  2006. godinu.
           Cilj izvještaja je da Komisija za utvrđivanje konflikta interesa upozna Skupštinu Republike Crne Gore i širu javnost o svom radu u okviru prava i dužnosti, odnosno nadležnosti utvrđenih Zakonom i istovremeno ukaže na pojave i probleme koji se odnose na značajnu, a istovremeno novu oblast uređivanja odnosa i ponašanja javnih funkcionera u vršenju funkcije – konflikt interesa. Takođe, data su i određena upoređenja sa početnom 2005. godinom, a koja se mogu ocijeniti da su pozitivnija i da stvaraju solidnu osnovu za brže i jače djelovanje u ovoj oblasti
            Izvještaj sadrži: organizaciju, rad i postupanje Komisije, nadležnosti i ovlašćenja Komisije, pregled javnih funkcionera po funkcijama, postupanje sa izvještajima o prihodima i imovini javnih funkcionera, postupanje prema javnim funkcionerima, programe koje Komisija nudi domaćim i međunarodnim institucijama za finansiranje aktivnosti, ostvarenu saradnju i druga pitanja iz rada Komisije.
            Na kraju, dati su i brojni podaci u tabelama i pregledima o broju javnih funkcionera, podnijetim izvještajima o prihodima i imovini javnih funkcionera, upućenim zahtjevima za razrješenje lokalnih funkcionera, podnijetim inicijativama i dr.

               II.  ORGANIZACIJA I NADLEŽNOST  KOMISIJE

               1. ORGANIZACIJA KOMISIJE

               1) Osnivanje i izbor članova Komisije

               Skupština Republike Crne Gore, na sjednici od 27. jula 2004. godine, saglasno  Zakonu o konfliktu interesa, donijela je Odluku o obrazovanju i izboru predsjednika i članova Komisije za utvrđivanje konflikta interesa, kao nezavisnog tijela, u sastavu koji čini predsjednik i četiri člana. Za predsjednika i članove Komisije, čiji je mandat pet godina, biraju se lica koja su stručnim, radnim i moralnim kvalitetima dokazala svoju nepristrasnost i savjesnost, stim što najmanje jedan član mora biti diplomirani pravnik sa položenim pravosudnim ispitom. 
               Sadašnji sastav Komisije sačinjavaju: predsjednik Komisije – diplomirani ekonomista sa 35 godine radnog iskustva (koji ujedno i profesionalno obavlja ovu funkciju), dva diplomirana pravnika sa položenim pravosudnim ispitom sa 34, odnosno 21 godinom radnog iskustva, jedan diplomirani pravnik sa 25 godina radnog iskustva i jedan diplomirani građevinski inžinjer sa 9 godina radnog iskustva. Tri člana Komisije su iz Podgorice, jedan iz Kolašina i jedan iz Plava.

               2) Služba Komisije 

               Zakonom o konfliktu interesa i Odlukom o obrazovanju Komisije nije određeno ko za Komisiju obavlja stručne i administrativne poslove, pa je bilo nužno da Komisija, Poslovnikom o radu Komisije, propiše  da Komisija ima Službu. Na sjednici održanoj 11. februara 2005. godine, Komisija je donijela Pravilnik o organizaciji i radu i sistematizaciji poslova i zadataka Službe Komisije za utvrđivanje konflikta interesa, kojim je sistematizovano osam službeničkih i namješteničkih radnih mjesta, uz mogućnost prijema dva pripravnika (jedan sa SSS i jedan sa VSS).
               Odlukom Komisije od 28. decembra 2004. godine, utvrđeno je da predsjednik Komisije funkciju obavlja profesionalno počev od 1. februara 2005. godine. Odluku o profesionalnom radu predsjednika Komisija je donijela zbog potrebe svakodnevnog rada i angažovanja na stvaranju i obezbjeđivanju uslova za rad Komisije, tj. ostvarivanje njene funkcije. To je iziskivalo i potrebu za stvaranjem i obezbjeđivanjem materijalno – tehničkih, finansijskih, organizacionih i drugih uslova za funkcionisanje Komisije i osnivanje Službe. Tako je predsjednik Komisije  ujedno i starješina Službe Komisije.
               U drugoj polovini 2006. godine u Službi je bilo zapošljeno 6 izvršilaca (1 službenik, 3 namještenika i 2 pripravnika (jedan sa VSS i jedan sa SSS). Početkom 2007. godine  primljen je još jedan službenik (diplomirani pravnik). Svi izvršioci primljeni su putem javnog oglasa, posredstvom Uprave za kadrove Vlade RCG. Tokom 2007. godine, zavisno od raspoloživih sredstava opredijeljenih Budžetom, raspisaće se, po peti put, oglas za  sekretara Komisije, čije mjesto je još uvijek upražnjeno.

               3) Informacioni sistem i baza podataka

               Komisija je  sredinom 2005. godine uvela web sajt- www.konfliktinteresa.cg.yu, na kojem je predstavila svoje članove, evidentirala sve javne funkcionere u Crnoj Gori, po opštinama i funkcijama, objavila propise i propisane obrasce i sve aktuelnosti iz rada Komisije. Posebno su predstavljene sve odluke i mišljenja Komisije. Time  je Komisija, uz zvanična saopštenja u medijima, za principe i načela ponašanja deklarisala  transparentnost i javnost u svom radu.
               Na sajtu je unijet poseban link – pitajte predsjednika, preko kojeg građani komuniciraju sa Komisijom; saopštenja za javnost za pojedine javne funkcionere koji krše Zakon; pokrenute inicijative protiv javnih funkcionera i sl. U drugoj polovini 2006. godine proširen je sajt sa novim podacima iz rada i postupanja Komisije kao što su informacije: o poklonima; obavještenja Državnom tužiocu o nezakonitom sticanju prihoda; zahtjevi za slobodan pristup informacijama i programima koje nudi Komisija za finansiranje aktivnosti. 

4)       Finansijska sredstva 

               Budžetom Republike Crne Gore za 2006. godinu Komisiji za utvrđivanje konflikta interesa opredijeljeno je 166.011,50 eura ili 61% više nego za 2005. godinu, ali  i svega 27% od zahtjeva kojeg je Komisija uputila Ministarstvu finansija Crne Gore (286.700,00 eura). Podsjećanja radi, u 2005. godini odobreno je bilo 115.718,22 eura, koji iznos je po rebalansu umanjen na 103.356,55 eura.
               Međutim, za  2007. godinu, Budžetom je opredijeljeno svega 157.056,22 eura ili 5,5% manje u odnosu na 2006. godinu, što je po ocjeni Komisije nedovoljno za realizaciju planiranih - povećanih obaveza i zadataka koji proističu iz Akcionog plana borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala i Preporuka Evropske komisije tj. GRECO-a (Grupe zemalja za borbu protiv korupcije), čija dokumenta i obaveze je usvojila Vlada Republike Crne Gore.  

               2. NADLEŽNOST I OVLAŠĆENJA KOMISIJE

               Nadležnost i ovlašćenja Komisije utvrđena Zakonom su da:

               1) donosi obrazloženu odluku o postojanju, odnosno nepostojanju konflikta interesa;

               2) vodi postupak i utvrđuje činjenice i okolnosti potrebne za donošenje odluke;

               3) određuje vrijednosti poklona;

               4) vodi evidenciju izvještaja o prihodima i imovini javnih funkcionera;

               5) predloži nadležnom organu da razriješi dužnost javnog funkcionera, ako utvrdi postojanje konflikta interesa ili ako javni funkcioner ne podnosi izvještaje o prihodima i imovini ili ih  podnosi neuredno;

               6) donosi pravila o postupku pred Komisijom;

               7) donosi poslovnik o radu Komisije;

               8) propisuje obrazac izvještaja o prihodima i imovini i druge obrasce za postupanje pred Komisijom;

               9) objavljuje u medijima evidenciju izvještaja o prihodima i imovini javnog funkcionera.

               3. NORMATIVNI  AKTI  KOMISIJE

               Saglasno Zakonu o konfliktu interesa, Komisija je bila u obavezi da, u roku od 90 dana od dana obrazovanja, usvoji pravila, obrasce i poslovnik o radu. Komisija je u zakonskom roku donijela Poslovnik o radu, Pravila o postupku pred Komisijom za utvrđivanje konflikta interesa i obrazac – Izvještaj o prihodima i imovini javnog funkcionera i objavila ih u „Službenom listu RCG“, br. 72/04.
               Poslovnikom o radu propisan je način rada i druga pitanja od značaja za odlučivanje Komisije, a Pravilima o postupku pred Komisijom propisan postupak pred Komisijom i odlučivanje, izvještavanje i rad sa strankama. Posebno su definisana osnovna načela postupka – zakonitost, zaštita prava i sloboda građana i zaštita javnog interesa, materijalna istina, efikasnost i ekonomičnost, samostalnost i nepristrasnost, dvostepenost i javnost.
              Komisija je propisala i obrazce – Izvještaj o prihodima i imovini javnih funkcionera, Evidencija izvještaja o prihodima i imovini kao i  Prijava o poklonu koji su svakom javnom funkcioneru dostupni putem internet sajta Komisije – www.konfliktinteresa.cg.yu. 

               III  RAD I POSTUPANJE  KOMISIJE

               U 2006. godini Komisija je održala jedanaest redovnih sjednica.

               1. EVIDENCIJA IZVJEŠTAJA O PRIHODIMA I IMOVINI

               Komisija je intezivno radila na prikupljanju podataka za utvrđivanje broja i evidencije javnih funkcionera po funkcijama naznačenim u Zakonu i pojedinačno po imenima. Za utvrđivanje evidencije, odnosno spiska javnih funkcionera Komisija je pribavljala inovirane podatke od državnih organa (Skupštine, Vlade, sudova, državnih tužioca i sl.) i organa lokalne samouprave (skupština opština i predsjednika opština).
               Polazeći od odredaba Zakona o konfliktu interesa kojima je određen pojam javnog funkcionera, kao i pribavljenih podataka od nadležnih organa, Komisija je registrovala da u Crnoj Gori, na dan 31. decembar 2006. godine, ima ukupno 1.729 javnih funkcionera, od kojih je 725 ili 42% republičkih i 1.004 ili 58% opštinskih (lokalnih) funkcionera – prilog 1.
               Od republičkih javnih funkcionera najveći broj je sudija (oko 250), zatim onih koje bira, imenuje i postavlja Vlada (175), državnih tužilaca (78), poslanika u Skupštini RCG (79) itd.
               Od opštinskih funkcionera najviše je odbornika ili ukupno 709 ili 41,0% ukupnog broja javnih funkcionera.
               Broj i imena javnih funkcionera su promjenljivi, posebno zbog prestanka funkcije jednih i izbora drugih, ovo posebno u jedinicama lokalne samouprave, a i u sudovima.To je naročito izmijenjeno nakon lokalnih i parlamentarnih izbora u septembru 2006. godine, kada je došlo do promjene većeg broja javnih funkcionera kako na nivou opština (Podgorica, sa gradskim opštinama Tuzi i Golubovci, Ulcinj, Bar, Kolašin, Bijelo Polje, Rožaje, Andrijevica, Plužine, Šavnik, Danilovgrad, Žabljak, Berane) tako i na nivou Republike, posebno kada su u pitanju novoizabrani poslanici i odbornici, ali i veći broj sudija. Po prvi put pojavljuju se i javni funkcioneri u dvije gradske opštine (Tuzi i Golubovci), a sa spiska javnih funkcionera izbrisani su poslanici bivše Zajednice Srbija i Crna Gora.
               Spisak javnih funkcionera u Crnoj Gori još uvijek nije konačan obzirom da u pojedinim opštinama, nakon septembarskih izbora, još uvijek nijesu kompletirana rukovodstva. Početkom 2007. godine, na dan 28. februara, ukupan broj javnih funkcionera je 1809, od čega 740 ili 41,0% republičkih, a 1069 ili 59,0% opštinski funkcioneri (prilog 2).

               2. EVIDENCIJA POKLONA

               U 2006. godini samo jedan javni funkcioner je prijavio da je dobio poklon (gradonačelnik Opštine Tivat). Početkom 2007. godine Komisiji je prijavio i prezentovao poklon Državni tužilac RCG, radi uvida i utvrđivanja vrijednosti, a Generalni sekretar Predsjednika Republike, dostavio je spisak poklona (21) koji se nalaze u Rezidenciji na Cetinju i kabinetu Predsjednika u Podgorici. U februaru 2007. godine prijavljena su još tri poklona (Komisija za utvrđivanje konflikta interesa, CBCG i opština Budva).

               3. POSTUPAK PO INICIJATIVAMA I PRIJAVAMA 

               U skladu sa članom 20 Zakona, Komisija je primala inicijative od strane pravnih ili fizičkih lica, organa lokalne samouprave i javnih funkcionera. Najviše inicijativa je bilo od strane NVO MANS koja je posebno ukazivala na članstvo u više upravnih odbora, kumulaciju funkcija i sl. poslanika, predsjednika opština, pomoćnika ministara, odbornika, direktora javnih ustanova i dr.. Takvih prijava je bilo ukupno 54, među kojima su i šest inicijativa za obavještenje Državnog tužioca o nezakonitom sticanju prihoda (prilog 3).
               Saglasno Zakonu i Pravilima o postupku pred Komisijom, Komisija je ispitala svaku prijavu, zatražila od javnih funkcionera pisanu izjavu, a od privrednih društava i drugih institucija i organizacija izjašnjenje po prijavama i donijela odluke koje je javno  objavila. Na pojedine odluke nezadovoljna strana uložila je prigovor Komisiji ne dostavljajući nove dokaze i činjenice, pa  je Komisija u većini slučajeva prvostepene odluke potvrdila.
Komisija je donijela 46 prvostepenih i 9 drugostepenih odluka. Ovim odlukama Komisija je utvrdila da 11 javnih funkcionera krši Zakon, 5 funkcionera je kršilo Zakon, a 41 javni funkcioner ne krši Zakon.

               Upoređujući sa 2005. godinom[1]/ , znatno veći broj inicijativa i donijetih odluka je bilo u 2006. godini. Uz to, po prvi put su donijete odluke da pojedini javni funkcioneri krše Zakon o konfliktu interesa.

               Veći broj zahtjeva upućen je Komisiji od strane pojedinih pravnih i fizičkih lica za davanje mišljenja radi otklanjanja sumnje u smislu postupanja suprotno Zakonu o konfliktu interesa, posebno kada je u pitanju članstvo u upravnim odborima, obavljanje pojedinih poslova i sl. Komisija je dala 7 mišljenja opštinskim i republičkim funkcionerima i jedno rješenje.

               4. POSTUPANJE JAVNIH FUNKCIONERA

            Zakonom je utvrđena obaveza  javnog funkcionera  da Komisiji dostavi Izvještaj o prihodima i imovini, za sebe, bračnog ili vanbračnog druga i djecu ukoliko žive u istom domaćinstvu u roku od 15 dana od dana stupanja na javnu funkciju. Takođe, javni funkcioner je dužan da svake godine dostavlja izvještaj, do kraja februara , za prethodnu godinu, kao i po prestanku funkcije. Ukoliko dođe do promjene imovine u iznosu većem od 2. 000 eura, javni funkcioner je takođe dužan da o tome obavijesti Komisiju.
            Do kraja 2006. godine, dostavljajući izvještaje o prihodima i imovini za 2005. godinu, od ukupnog broja javnih funkcionera (1.729), 76% je dostavilo izvještaj (od republičkih funkcionera  682 funkcionera ili 94%, a od opštinskih 624 ili samo 62%).
            Od republičkih funkcionera izvještaj nije podnijelo 27 poslanika u Skupštini RCG, 14 poslanika u bivšoj Skupštini SCG i dva novoimenovana funkcionera Vlade – prilog 4.
   Od opštinskih javnih funkcionera nešto bolje postupanje lokalnih funkcionera je iz opština Mojkovac, Pljevlja, Tivat i Cetinje. Neodgovoran odnos i postupanje suprotno Zakonu ispoljili su lokalni funkcioneri iz opština Plužine, Šavnik, Plav, Kolašin, Berane, Rožaje i Ulcinj, naročito odbornici iz ovih opština, koji i pored više upozorenja nijesu dostavili Izvještaje o prihodima i imovini za 2005. godinu. Komisija se u nekoliko navrata obratila predsjednicima opština i predsjednicima skupština opština kao i Zajednici opština Crne Gore, kako bi i oni uticali na javne funkcionere da postupaju po Zakonu o konfliktu interesa.

            Svi dostavljeni Izvještaji o prihodima i imovini obrađeni su i prezentovani u bazi podataka na Internet stranici Komisije za utvrđivanje konflikta interesa – www.konfliktinteresa.cg.yu
            Obrađujući izvještaje radi njihove evidencije, Komisija je konstatovala da 1/3 nije kompletna, tj. popunjeno na način predviđen Zakonom i propisanim obrascom, što govori o dosta neodgovornom pristupu ispunjavanju samog izvještaja. Nedostaci, odnosno nepotpunost izvještaja posebno se sastoji u neupisivanju matičnih brojeva za sebe i članove porodice; nenavođenja javne funkcije i vremena stupanja na funkciju; bez navođenja školske spreme; adrese i potpisa javnog funkcionera i sl. – prilog 5.

            Najveći problem predstavlja neupisivanje JMBG za sebe i članove porodice, čime je onemogućen unos podataka u internet bazu koja je vezana za JMBG. Time je usporavan rad Komisije i same Službe, obzirom da je naknadno od javnih funkcionera trebalo pribavljati nedostajuće podatke.
            U prošloj godini nekoliko funkcionera je prijavilo promjene u imovini u odnosu na imovinu prijavljenu u izvještaju.
               Zakonom je propisano da javni funkcioner ne može biti član organa privrednog društva izuzev skupštine akcionara, a  izuzetno, javni funkcioner može biti član organa jednog privrednog društva u kome je država, odnosno lokalna samouprava vlasnik. Analizom izvještaja o prihodima i imovini ustanovljeno je da je znatan broj javnih funkcionera članovi nekog upravnog odbora. Međutim, većina njih su članovi upravnog odbora ustanova, fondova, agencija i sl. što nije ograničenje, obzirom da se ne radi o privrednim društvima.
               Za sedam javnih funkcionera utvrđeno je da  su članovi  upravnih odbora u po dva privredna društva, od kojih su četiri funkcionera, nakon upozorenja Komisije, postupili po Zakonu i otklonili postupanje suprotno Zakonu, a za ostala tri  postupak je u toku. Za dva javna funkcionera utvrđeno je da krše Zakon, jer su u upravnim odborima privrednih društava u kojima nije vlasnik država ili jedinica lokalne samouprave.
                Stupanjem na javnu funkciju, javni funkcioneri koji imaju vlasnička prava u privrednim društvima dužni su da prenesu pravo upravljanja na drugo lice, ali ne na tzv. povezano lice. Po podacima iz izvještaja o prihodima i imovini takvih javnih funkcionera ima 23, od kojih je samo osam obavijestilo Komisiju da su prenijela pravo upravljanja i to nakon upozorenja Komisije na tu obavezu.

            5. MJERE  ZA POSTUPANJE SUPROTNO ZAKONU

            Zakonom o konfliktu interesa Crne Gore, za razliku od zemalja u okruženju, nijesu propisane konkretne sankcije za postupanje suprotno Zakonu, posebno nema mjera ili sankcija koje može izricati Komisija. Jedino što je u smislu sankcija Zakonom propisano je da Komisija predlaže nadležnom organu razrješenje dužnosti javnog funkcionera u slučajevima:  1) nedostavljanja Izvještaja o prihodima i imovini u zakonskom roku; 2) ne otklanjanja nedostataka i nepravilnosti i 3) kada utvrdi postojanje konflikta interesa. 
            Postupajući u ovom smislu Komisija je to uradila za 53 opštinskih funkcionera u 14 opština, ali  je od strane predsjednika opštine, samo jedan opštinski  funkcioner razriješen dužnosti. Ostali javni funkcioneri otklonili su nedostatak i dostavili izvještaje o prihodima i imovini – prilog 6.

             Komisija može, ukoliko ocijeni da je javni funkcioner izvršio krivično djelo, da podnese prijavu nadležnom državnom tužiocu, ali takvih odluka nije bilo. 
            Takođe, za prihode i imovinu koju su javni funkcioner, njegov bračni ili vanbračni drug i djeca stekli, a nijesu prijavili Komisiji ili za koju nemaju pravni osnov, obavještava se Državni tužilac Republike Crne Gore. Po prvi put, krajem 2006. godine Komisija je uputila Državnom tužiocu Republike Crne Gore obavještenje o nezakonitom sticanju prihoda u pojedinim upravnim odborima privrednih društava, za četiri javna funkcionera (potpredsjednik opštine, pomoćnik ministra, poslanik i direktor agencije).
            I pored više javnih obavještenja i upozorenja javnim funkcionerima, posebno poslanicima i odbornicima (ove godine sedam puta u medijima), mnogi javni funkcioneri u 2006. godini nijesu dostavili izvještaj o prihodima i imovini za 2005. godinu, a bili su to dužni učiniti do kraja februara 2006. godine. Mora se konstatovati da za ovu kategoriju funkcionera nema propisanih sankcija, a javno upozorenje ne daje pozitivne rezultate.
            Od stupanja na snagu Zakona o konfliktu interesa (jun 2004. godine) do sada (februar 2007. godine) četiri poslanika još nijesu dostavila izvještaje o prihodima i imovini, a bili su to u obavezi najmanje tri puta i to: za 2004.,2005., i 2006. godinu.            Nakon septembarskih izbora 2006. godine, Komisija je po službenoj dužnosti pokrenula postupak protiv 33 poslanika koji, i nakon tri mjeseca od stupanja na funkciju nijesu dostavili izvještaje o prihodima i imovini, a bili su to dužni uraditi u roku od 15 dana od dana stupanja na ovu javnu funkciju. Na januarskoj sjednici 2007. godine Komisija je za 13 poslanika donijela odluke da krše Zakon i javno ih objavila.
            Slično je urađeno i za odbornike iz šest opština (Herceg Novi, Tivat, Kotor, Budva, Nikšić i Mojkovac) i prijestonicu Cetinje.  koji su prije septembarskih imale svoje lokalne izbore Radi se o 93 odbornika koji od početka pa do kraja 2006. godine nijesu dostavili izvještaje o prihodima i imovini. Protiv  njih, kao i za poslanike, pokrenut je postupak po službenoj dužnosti i donijeto za 39 odbornika odluke da krše Zakon o konfliktu interesa.            

               6.  REALIZACIJA PROGRAMA

               1) Informator (priručnik) o konfliktu interesa

               Komisija je zajedno sa NVO CEMI i uz finansijsku podršku Demokratske komisije za male grantove Američkog konzulata u Podgorici, uradila Informator – Priručnik o konfliktu interesa koji je dostavljen republičkim i opštinskim javnim funkcionerima sa ciljem upoznavanja sa obavezama u vršenju javne funkcije i zabranjenog ponašanja javnog funkcionera. U informatoru je istaknuta uloga i nadležnost Komisije, najčešći primjeri kršenja Zakona, potencijalni konflikti interesa i mehanizmi prevencije, iskustva zemalja u regionu i sl. 

               2)  Međuregionalna saradnja

                  U cilju razmjene informacija, propisa i njihove praktične primjene, Komisija je uspostavila i unaprijedila saradnju sa istim i sličnim organima zemalja u okruženju, posebno iz Srbije, Makedonije, Albanije i Bosne i Hercegovine. U obostranim posjetama zaključeno je da se iz obostrane saradnje stiču značajna iskustva u ovoj oblasti i tu saradnju treba i dalje razvijati i unapređivati. Mnoga od tih iskustava međusobno uvažena  su prenijeta i već su korišćena u izradi i implementaciji rješavanja problema iz oblasti konflikta interesa.
               U okviru ove saradnje postignut je dogovor da se, u interesu zajedničkog rješavanja problema u ovoj oblasti, inicira osnivanje Asocijacije za prevenciju i utvrđivanje konflikta interesa kome bi prethodilo održavanje jednog seminara pod pokroviteljstvom međunarodnih organizacija i institucija.

               3) Izrada logotipa i znaka Komisije

               Institucije iz oblasti konflikta interesa u Evropi pa i u zemljama u okruženju imaju svoj znak i logotip koji koriste u različitim domaćim i međunarodnim prezentacijama, kroz različiti informativno-propagandni materijal (blokovi, vizit i kompliment kartice, fascikle i sl.). Komisija je preko specijalizovane agencije  uradila svoj logo i znak koji će ubuduće koristiti na materijalima u različitim propagandnim i markentiškim prezentacijama.

               4) Edukacija članova Komisije i Službe Komisije

               Članovi Komisije i predstavnici Službe Komisije  uzeli su aktivno učešće na brojnim seminarima i okruglim stolovima koje su organizovali Savjet Evrope, OEBS, UNDP, GTZ, u Podgorici, Zagrebu, Strugi kao što su : „Uključivanje u Akcioni plan za implementaciju preporuka iz Evropskog partnerstva“; „Projekat borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala  u Jugoistočnoj Evropi“ ; „Implementacija Konvencije UN protiv korupcije i njenom implementiranju u zakonodavstvo RCG“; „Uloga vrhovnih revizorskih institucija u sprečavanju korupcije“; „Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije“; „Nacrt Akcionog plana Programa borbe protiv korupcije“; „Prijedlog Zakona o sprečavanju sukoba interesa u obavljanju javnih funkcija“; Program TAIEX „Konfiskacija imovine stečene kriminalnim aktivnostima“; „Primjena Zakona o slobodnom pristupu informacijama“; „Jačanje institucionalnih kapaciteta za postupanje u slučajevima prijave krivičnih djela korupcije“ i dr.
               Učešće je uzeto i u Zagrebu na temu „Javnost i osobni podaci dužnosnika“ u organizaciji Povjereništva za odlučivanje o sukobu interesa“ kao i u Strugi na temu „Ocjena implementarnosti Državnog programa za promociju i represiju u korupciji“.

               7. SLOBODAN PRISTUP INFORMACIJAMA

               Komisija je u martu 2006. godine donijela Vodič za slobodan pristup informacijama i javno objavila na svom internet sajtu. Za razliku od 2005. godine kada je bio samo jedan zahtjev za slobodan pristup informacijama u 2006. godini je bilo ukupno 82 zahtjeva za dostavu oko 340 dokumenata[2]/. Svi zahtjevi su od NVO MANS i svi su odobreni na način što su dokumenta fotokopirana, pregledana neposrednim uvidom ili prepisivana. Zahtjevi su se odnosili  na javne funkcionere ili na podatke vezane za rad i organizaciju Komisije i njene Službe. Podaci traženi od strane NVO MANS odnosili su se na predsjednika i potpredsjednike Vlade, ministre, poslanike, savjetnike, odbornike, predsjednike i potpredsjednike opština i sl. (prilog 7).

            IV. PREPORUKE MEĐUNARODNE ZAJEDNICE I VLADE RCG

            Savjet Evrope, odnosno GRECO (Grupa zemalja za borbu protiv korupcije) u okviru Zajedničke Prve i druge evaluacije, donijeli su Izvještaj o Evaluaciji Republike Crne Gore, u Strazburu 9-13 oktobra 2006. godine. Vlada Republike Crne Gore je na sjednici od 28. decembra 2006. godine, usvojila ove preporuke i zaključila da se sprovedu u  utvrđenom roku. Pored ostalih institucija, pojedine preporuke odnose se i na Komisiju za utvrđivanje konflikta interesa i to u dijelu izmjena i dopuna Zakona o konfliktu interesa. Evalucioni tim GRECO-a (GET) preporučuje da se proširi primjena Zakona o konfliktu interesa kako bi se obuhvatili svi javni funkcioneri koji obavljaju poslove državne uprave; da se  zabrani svim javnim funkcionerima i državnim službenicima da svoje članstvo u odborima državnih preduzeća koriste za sticanje neprikladne koristi za sebe ili povezana lica, da se donesu jasna  pravila za slučajeve prelaska javnog funkcionera u privatni sektor („pantonflage“); da se smanji vrijednost poklona od 50 eura i da se što češće vrši edukacija državnih službenika u skladu sa etičkim Kodeksom ponašanja.

            Preporuka OSCE-a za Crnu Goru je da se prilikom donošenja novog Ustava RCG ima u vidu i konflikt interesa (nespojivost više javnih funkcija poslanika i dr.).

            U preporukama Evropske komisije sa sastanka Unaprijeđenog stalnog dijaloga u dijelu borbe protiv korupcije naglašena je neophodnost izmjene i dopune Zakona o konfliktu interesa i uvođenje strožijih sankcija za javne funkcionere.

            U Konvenciji UN za borbu protiv korupcije tzv Merida Konvencija istaknute su preporuke  i za oblast konflikta interesa koje se takođe odnose na izmjenu i dopunu Zakona o konfliktu interesa (preduzeti disciplinske i druge mjere protiv javnih funkcionera koji krše kodekse i standarde; uvesti ograničenja za javne funkcionere koji idu u privatni sektor ili u penzijju; upodobiti definiciju „javnog funkcionera“ i dr.).

            U Akcionom planu borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala („Matrix“) kojeg je usvojila Vlada RCG oročene su značajne aktivnosti koje se odnose i na obavezu Komisije za utvrđivanje konflikta interesa. Akcenat je dat na edukaciju javnih funkcionera, republičkih i opštinskih, NVO i medija zašto treba izdvojiti značajna sredstva (prema definisanim programima Komisije ukupno 141.750,00 eura). sa kojima ova Komisija ne raspolaže. Ovi programi su kandidovani preko  Uprave za antikorupcijsku inicijativu Vlade RCG za tzv. IPA Program, ali čija eventualna realizacija se očekuje tokom 2008. godine.

            V. PROGRAMI ZA FINANSIRANJE

            Komisija za utvrđivanje konflikta interesa utvrdila je 13 programa koje je kandidovala za finansiranje kod međunarodnih, a i domaćih organizacija i institucija, ukupne vrijednosti od 234.700,00 eura (prilog 7). Prilikom zvaničnih posjeta predstavnika međunarodnih organizacija (UNDP, SPAI, OSCE i dr.), pozitivno su ocijenjeni prezentirani programi za koje obavezno treba obezbijediti finansijska sredstva.

             Radi se o sljedećim programima:

            - Program edukacije lokalnih funkcionera u opštinama 

            Ovim programom planirana je edukacija putem 23 seminara za 700 javnih funkcionera u opštinama kako na sjevernom tako i južnom dijelu Crne Gore. Akcenat će biti dat na one javne funkcionere koji neredovno dostavljaju izvještaje o prihodima i imovini. Predavači na seminaru su, pored domaćih, i eksperti iz regiona;

            - Program edukacije republičkih funkcionera

            U planu je edukacija 210 javnih funkcionera na sedam seminara na kojima bi učestvovali poslanici, članovi Vlade, sudije, sudije za prekršaje, tužioci, drugi javni funkcioneri, direktori javnih preduzeća, agencija, ustanova i sl.;

            - Program edukacije novinara i NVO

            Za razliku od prethodnih programa koji su dobrom dijelu realizovani u 2005. godini, (za 200 javnih funkcionera na devet seminara, a zajedno sa NVO CEMI), ovaj program se po prvi put pojavljuje. Organizovala bi se dva seminara, jedan za medije, a jedan za NVO sa ukupno 60 učesnika;

            - Program kompjuterizacije, izrade i osiguranja baze podataka

            Kompjuterizacija, izrada i osiguranje baze podataka je vrlo osjetljiv i značajan dio rada Komisije. Potrebno je postojeću bazu podataka unapređivati, obzirom da je dinamičkog karaktera, a uz to je i podložna čestim promjenama. Takođe, potrebno je do kraja tehnički opremiti Službu, a namještenicima koji rade na programu treba omogućiti stručno usavršavanje;

            - Program edukacije članova Komisije

             Obzirom da ova institucija radi nešto više od dvije godine jasno je da  nema dovoljno iskustva iz ove oblasti, pa je potrebna edukacija članova Komisije, u smislu sagledavanja sličnih propisa, rješenja i iskustava iz okruženja. U tom pravcu planiraju se posjete sličnim institucijama u zemljama u okruženju koje imaju više iskustva iz ove oblasti;

            - Veb sajt na engleskom jeziku 

            U cilju još veće transparentnosti i javnosti i korišćenja podataka od drugih korisnika internet sajta sa drugog govornog područja, potrebno je postojeće informacije iskazati na engleskom jeziku. Takođe, sve naknadne informacije treba davati na ovom jeziku;

            - TV Spot (izrada i prezentacija)

             Cilj je da se, pored javnih funkcionera, i građani upoznaju i više edukuju o pitanjima iz oblasti konflikta interesa. Ovaj kratak spot objavljivale bi TV Crne Gore, Elmag, Pink, IN, Montena, MBC, a i lokalne televizije;

            - Regionalna saradnja

            I pored uspostavljene saradnje, naročito sa Srbijom, B i H, Hrvatskom, Slovenijom, Makedonijom i Albanijom postoje inicijative za svestraniju saradnju sa sličnim institucijama iz šireg okruženja. Cilj je da se razmijene iskustva iz ove oblasti putem održavanja zajedničkih sjednica, savjetovanja, okruglih stolova i zajedničkih konferencija za štampu;

            - Anketa

               Planirano je da se anketom  obuhvati 500 građana koji bi se izjasnili o značaju ove institucije, svrsi postojanja i očekivanjima u sprečavanju konflikta interesa. Istraživanja bi se odnosila i na javne funkcionere (realnost prikazanog imovnog stanja, primanje poklona i sl.). Ova anketa će se uraditi zajedno sa Upravon za antikorupcijsku inicijativu Vlade Republike Crne Gore;

            - Upotreba i prezentacija  loga i znaka

            Kao i slične institucije u zemljama u okruženju, Komisija je uradila svoj logo i znak, koji će se koristiti na raznim propagandnim materijalima u zemlji i inostranstvu (vizit i komplement kartice, koverte, blokovi, CD omoti, fascikle, kese, sitna galanterija i sl.), u skladu  sa utvrđenom knjigom standarda;          

            - Press i TV cliping

            Cilj ovog programa je da se analiziraju natpisi o konfliktu interesa u štampanim i elektronskim medijima, na osnovu kojih se povlače konkretni potezi. Realizacija ovog programa povjerila bi se specijalizovanoj agenciji;

            - Elektronski djelovodnik 

            Realizacijom ovog programa dobila bi se precizna  evidencija , u elektronskoj formi, svih podnijetih inicijativa protiv javnih funkcionera, donijetih odluka u prvostepenom i drugostepenom postupku, žalbe, mišljenja, rješenja, prepiske sa javnim funkcionerima i sl. To podrazumijeva izradu softvera i baze podataka;

            - Asocijacija za prevenciju i utvrđivanje konflikta interesa zemalja Zapadne Evrope

            Inicijativa je potekla od Komisije za utvrđivanje konflikta interesa Crne Gore i već podržana od pojedinih zemalja u okruženju (Srbija, Makedonija, B i H i Albanija). Ovakve institucije iz ove oblasti ne postoje na nivou zemalja Zapadne Evrope, a za kojom postoji izražena potreba. Podršku osnivanju ove institucije dale su i pojedine međunarodne organizacije.     
               Programi edukacije javnih funkcionera, novinara i medija, izrada Web sajta i Ankete koordinirani su preko Uprave za antikorupcijsku inicijativu za tzv. IPA Program u ukupnom iznosu od 141.700, 00 eura, čija realizacija se očekuje tek 2008. godine.

            VI  OSTVARENA SARADNJA

            U svom dosadašnjem radu Komisija je, u cilju unapređivanja svog rada i sticanja iskustava, imala intezivnu saradnju sa mnogim institucijama i organima u zemlji i inostranstvu, posebno sa istim ili sličnim organima i tijelima.
            Ostvareno je nekoliko kontakata i sastanaka sa predstavnicima OECD –a, OSCE -a, SPAI-a, ERDI-a, USAID-a oko isticanja značaja rada i problemima sa kojima se suočila Komisija u svom rada. Komisiju su posjetili i predstavnici UNODC-a, kancelarije UN za borbu protiv organizovanog kriminala i Svjetske banke. Obećana je finansijska i stručna podrška u realizaciji pojedinih programa koje je Komisija utvrdila i kandidovala kod međunarodnih organizacija. 
            U organizaciji OSCE –a Misija za Srbiju i Crnu Goru, predstavnici (članovi) Republičkog odbora za sprečavanje konflikta interesa Srbije posjetili su ovu Komisiju krajem marta i početkom decembra. Tom prilikom razmijenjena su iskustva iz dosadašnjeg rada, načinu donošenja odluka, objavljivanje odluka u medijima, osnivanje Asocijacije za borbu protiv konflikta interesa i sl.
            U okviru međuregionalne saradnje boravila je delegacija Albanije – Generalnog inspektorata za prijavu i kontrolu imovine (ILDKP) kao i delegacija Makedonije – Državna Komisija za sprečavanje korupcije i konflikta interesa. Sredinom februara 2007. godine u Podgorici je bila i delegacija Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine u okviru čijih nadležnosti je i konflkt interesa. Komisija za utvrđivanje konflikta interesa Crne Gore boravila je krajem oktobra u uzvratnoj posjeti Albaniji.
            Raduje ocjena pojedinih međunarodnih organizacija koje ističu kvalitetan rad ove Komisije za kratak period tog rada, zbog čega je obećana materijalna, tehnička i organizaciona podrška. Takođe, vrijedna je pažnje i činjenica da su pojedine zemlje iz okruženja uputile inicijativu za pružanje stručne pomoći ove Komisije u osnivanju i početku rada njihovih institucija (Albanija, Makedonija).
            Sa državnim organima Republike (Ministarstvo finansija, Uprava za antikorupcijsku inicijativu, Direkcija i Komisija za javne nabavke i dr.) i pojedinim opštinama uspostavljena je kontinuirana saradnja.            Predsjednik Komisije posjetio je više opština i razgovarao sa predsjednicima opština i njihovim saradnicima oko promjene Zakona o konfliktu interesa (Herceg Novi, Bar, Kotor, Tivat, Cetinje, Plav).
            Komisija je aktivno sarađivala i sa nevladinim sektorom -  CEMI, MANS, CzGO i dr. 
            Dobra saradnja uspostavljena je na nivou regiona sa sličnim institucijama iz Srbije,B i H, Slovenije, Hrvatske, Makedonije i Albanije. Sa B i H u pripremi je potpisivanje Memoranduma o međusobnoj saradnji.

            VII. ZAKLJUČNA RAZMATRANJA (konstatacije i ocjene)

            U dvogodišnjem  radu na izvršavanju poslova u okviru svojih nadležnosti na primjeni Zakona o konfliktu interesa,  a koristeći iskustva iz zemalja u okruženju, Komisija za utvrđivanje konflikta interesa stekla je određena iskustva i zapažanja na osnovu kojih je konstatovala i ocijenila sljedeće:

            - U Republici Crnoj Gori ima oko 1.700 lica koja su javni funkcioneri i dužna su da postupaju po Zakonu o konfliktu interesa;

            - Oko 6% republičkih i 38% opštinskih funkcionera ( radi se isključivo o poslanicima i odbornicima) ne postupaju po Zakonu, što znači da krše Zakon, posebno u odnosu na osnovnu obavezu da podnose Izvještaj o prihodima i imovini iz kojeg se sagledavaju osnovni pokazatelji o imovnom stanju i drugim podacima javnog funkcionera. Uz to, znatan broj javnih funkcionera, i pored činjenice da prijavljuju prihode i imovinu i formalno postupaju po Zakonu, to čine neblagovremeno i neuredno, što upućuje na zaključak o njihovom neodgovornom i nezakonitom ponašanju;

            - Znatan broj javnih funkcionera ispoljio je odgovoran odnos prema toj obavezi i otklonio postupanja suprotna Zakonu, posebno ona koja se odnose na članstvo u upravnim odborima privrednih društava i blagovremeno dostavljanje izvještaja.

            Komisija ocjenjuje da Zakon o konfliktu interesa sadrži dosta rješenja koja su nedorečena, neprecizna ili dvosmislena, što otežava njegovu primjenu i precizna postupanja, kako od strane Komisije tako i od javnih funkcionera. Te nepreciznosti ogledaju se uglavnom u sljedećem:

            - Pojam javnog funkcionera nije taksativno, odnosno precizno određen, već je vezan samo za način izbora, odnosno imenovanja, što u praksi stvara dosta problema i nelogičnih situacija (po Zakonu javni funkcioner je napr. i komandir vatrogasne jedinice u lokalnoj samoupravi, jer ga imenuje ili postavlja organ lokalne samouprave, a nije javni funkcioner npr. direktor neke značajne institucije na nivou Republike);

            - Nijesu predviđene adekvatne sankcije za kršenje Zakona, posebno ne za poslanike i odbornike, odnosno one javne funkcionere koji se biraju na neposrednim izborima;

            - Istovjetne su obaveze u smislu postupanja i zabrane javnih funkcionera koji profesionalno obavljaju funkciju, kao i onih koji to nijesu (napr. upoređenje poslanika i odbornika i sl.);

            - Neprecizno je određena i zabrana članstva u upravnim odborima privrednih društava i eventualno drugih institucija (fondovi, javne ustanove i agencije i sl.); pojam vlasništva u privrednom društvu (koji iznos), kao i prenos prava upravljanja; nije određena vrijednost pokretnih stvari koje podliježu obavezi prijavljivanja prihoda imovine; primjena drugih zakona u dijelu koji se odnosi na konflikt interesa i sl.

            Sve ovo je iziskivalo dodatne napore, a često puta i dileme u radu Komisije u cilju principijelnog postupanja i korektne primjene Zakona.

P R I L O Z I

Prilog 1

Broj javnih funkcionera u  Crnoj Gori

Stanje na dan 31. decembar 2006. godine

                                                                                              Broj javnih        I.      REPUBLIČKI FUNKCIONERI                                                   funkcionera           

-       PREDSJEDNIK REPUBLIKE                                     1                      

-       PREDSJEDNIK SKUPŠTINE                                     1                      

-       PREDSJEDNIK VLADE                                             1                      

-       POSLANICI U SKUPŠTINI RCG                                79                    

-       POSLANICI U SKUPŠTINI SCG                                35                     

-       DRUGI JAVNI FUNKCIONERI KOJE BIRA
   ILI IMENUJE  SKUPŠTINA                                     24                     

-       ČLANOVI VLADE RCG                                             16                     

-       DRUGI JAVNI FUNKCIONERI KOJE BIRA
   ILI IMENUJE VLADA                                             175                   

-       PREDSJEDNIK I SUDIJE
   USTAVNOG  SUDA                                                 5                                  

-       DRŽAVNI TUŽIOCI                                                    78                     

-       SUDIJE                                                                  244                 

-       SUDIJE ZA PREKRŠAJE                                           66                    

                   UKUPNO                                            725  ili 41,9%                 

II.      OPŠTINSKI FUNKCIONERI

                                                                                              Broj javnih           

                                                                                              funkcionera           

ANDRIJEVICA                                                                      36                      

BAR                                                                                    50 

BERANE                                                                              50                       

B. POLJE                                                                             50                       

BUDVA                                                                                42                       

D.GRAD                                                                               39                       

ŽABLJAK                                                                              38                        

KOLAŠIN                                                                              36                       

KOTOR                                                                                 54                       

MOJKOVAC                                                                          37                        

NIKŠIĆ                                                                                  72                        

PLAV                                                                                    39                        

PLUŽINE                                                                               34                        

PLJEVLJA                                                                             50                        

PODGORICA                                                                        100                       

ROŽAJE                                                                                 50                         

TIVAT                                                                                     45                         

ULCINJ                                                                                   47                         

H. NOVI                                                                                  62                         

CETINJE                                                                                 39                         

ŠAVNIK                                                                                  34                         

                       UKUPNO                                                1004 ili 58,1%                      

               UKUPNO I +II                          1729                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

Prilog 2

Spisak javnih funkcionera koji nije(su) predali
Izvještaj o prihodima i imovini za 2006. godinu

Stanje na dan 28. februar 2007. godine

I  REPUBLIČKI FUNKCIONERI

II OPŠTINSKI FUNKCIONERI

Prilog_3

PODNIJETE INICIJATIVE OD NVO MANS ZA JAVNE
FUNKCIONERE U 2006. GODINI

Prilog 4

Broj javnih funkcionera koji nijesu dostavili
Izvještaj o prihodu i imovini

Stanje na dan 31. decembar 2006

I.REPUBLIČKI FUNKCIONERI                  

-       POSLANICI U SKUPŠTINI RCG                               27                                                

-       POSLANICI U SKUPŠTINI SCG                               14                          

-       DRUGI JAVNI FUNKCIONERI KOJE
 BIRA ILI IMENUJE VLADA                                        2                           

                   UKUPNO   I                                      43    ili 5,93 % 

II.OPŠTINSKI FUNKCIONERI

ANDRIJEVICA                                                                                  13                                                                                                        

BAR                                                                                                11

BERANE                                                                                          24

B. POLJE                                                                                         17

BUDVA                                                                                             21

D.GRAD                                                                                           20

ŽABLJAK                                                                                         17

KOLAŠIN                                                                                         26

KOTOR                                                                                            12

MOJKOVAC                                                                                       6

NIKŠIĆ                                                                                             21

PLAV                                                                                               28

PLUŽINE                                                                                           31

PLJEVLJA                                                                                          4

PODGORICA                                                                                     20

ROŽAJE                                                                                            22

TIVAT                                                                                                 8

ULCINJ                                                                                              24

H. NOVI                                                                                             18

CETINJE                                                                                              9

ŠAVNIK                                                                                             28

                       UKUPNO II                                                              380

                                                                                                      ili 37,84% 

                       UKUPNO   I + II                                                      423       ili 24%

Prilog 5

Obrađeni Izvještaji o
 prihodima i imovini javnih funkcionera Crne Gore

-Nedostaci-

Podgorica, 31. decembar 2006. godine   

Prilog 6

Upućeni zahtjevi za razrješenje lokalnih funkcionera zbog
nedostavljanja Izvještaja o prihodima i imovini (čl. 22 Zakona)
za 2006. godinu

Prilog: 7

ZAHTJEVI ZA SLOBODAN PRISTUP INFORMACIJAMA
UPUĆEN KOMISIJI ZA UTVRĐIVANJE KONFLIKTA INTERESA

 UKUPNO                                               82

Copyright©2005
Komisija za utvrđivanje konflikta interesa