CRNA GORA
KOMISIJA ZA UTVRĐIVANJE
KONFLIKTA INTERESA 

Broj:  1530                                                            

 Izvještaj
o radu Komisije  za
utvrđivanje konflikta interesa
za 2007. godinu 

Podgorica, mart 2008. godine

SADRŽAJ
                                                                                                   strana

        III   Rad i postupanje Komisije                                                       7

  1.  Izvještaj o prihodima i imovini                                    8

  2.   Pokloni javnih funkcionera                                        8

  3.   Postupak po inicijativama                                         9

      IV   Postupanje javnih funkcionera                                                  10

       V    Izrečene mjere                                                                       14

      VI     Realizacija utvrđenih Programa                                               16

     VII   Slobodan pristup informacijama                                                 19

    VIII   Akcioni plan za sprovođenje Programa borbe protiv korupcije
              i  organizovanog kriminala                                                      20

      IX    Izrada novog Zakona o konfliktu interesa                                   20

       X    Programi za jačanje kapaciteta institucije                                 21

       XI     Ostvarena saradnja                                                               25

     XII     Zaključna razmatranja                                                             26

PRILOZI                                                                                    27-38

* * *

  I. UVODNE NAPOMENE

Zakonom o konfliktu interesa („Službeni list RCG“, br. 42/04 i 17/05) u članu 24 određeno je da Komisija za utvrđivanje konflikta interesa o svom radu podnosi izvještaj Skupštini Crne Gore, po potrebi, a najmanje jednom godišnje. Poslednji Izvještaj Skupština Crne Gore je razmatrala u junu mjesecu 2007. godine. Ovo je treći izvještaj koji podnosi Komisija za utvrđivanje konflikta interesa, a odnosi se za 2007. godinu.
Cilj izvještaja je da Komisija za utvrđivanje konflikta interesa upozna Skupštinu Crne Gore i širu javnost o svom radu u okviru prava i dužnosti, odnosno nadležnosti utvrđenih Zakonom i istovremeno ukaže na pojave i probleme koji se odnose na značajnu, a istovremeno novu oblast uređivanja odnosa i ponašanja javnih funkcionera u vršenju funkcije – konflikt interesa. Takođe, data su i određena upoređenja sa 2005. i 2006. godinom, a koja se mogu ocijeniti da su pozitivnija i da stvaraju solidnu osnovu za brže i jače djelovanje u ovoj oblasti. S druge strane Izvještaj je tako koncipiran da se može, posebno u apsolutnim i relativnim kategorijama, upoređivati sa prethodnom godinom.
Izvještaj sadrži: organizaciju, rad i postupanje Komisije, nadležnosti i ovlašćenja Komisije, pregled javnih funkcionera po funkcijama, postupanje sa izvještajima o prihodima i imovini javnih funkcionera, postupanje prema javnim funkcionerima, programe koje Komisija nudi domaćim i međunarodnim institucijama za finansiranje aktivnosti, doprinos Komisije realizaciji Akcionog plana za sprovođenje Programa borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala; slobodan pristup informacijama; aktivnosti na izradi novog Zakona o sprečavanju konflikta interesa; ostvarenu saradnju i druga pitanja iz rada Komisije.
Na kraju, dati su i brojni podaci u tabelama i pregledima o broju javnih funkcionera, podnijetim izvještajima o prihodima i imovini javnih funkcionera, upućenim zahtjevima za razrješenje lokalnih funkcionera, podnijetim inicijativama i drugim podacima za 2007. godinu, ali i prvi kvartal 2008. godine. 3

Skupština Republike Crne Gore, na sjednici od 27. jula 2004. godine, saglasno Zakonu o konfliktu interesa, donijela je Odluku o obrazovanju i izboru predsjednika i članova Komisije za utvrđivanje konflikta interesa, kao nezavisnog tijela, u sastavu koji čini predsjednik i četiri člana. Za predsjednika i članove Komisije, čiji je mandat pet godina, biraju se lica koja su stručnim, radnim i moralnim kvalitetima dokazala svoju nepristrasnost i savjesnost, stim što najmanje jedan član mora biti diplomirani pravnik sa položenim pravosudnim ispitom.
Zakonom o konfliktu interesa i Odlukom o obrazovanju Komisije nije određeno ko za Komisiju obavlja stručne i administrativne poslove, pa je bilo nužno da Komisija, Poslovnikom o radu Komisije, propiše da Komisija ima Službu. Na sjednici održanoj 11. februara 2005. godine, Komisija je donijela Pravilnik o organizaciji i radu i sistematizaciji poslova i zadataka Službe Komisije za utvrđivanje konflikta interesa, kojim je sistematizovano osam službeničkih i namješteničkih radnih mjesta, uz mogućnost prijema dva pripravnika (jedan sa SSS i jedan sa VSS).
Odlukom Komisije od 28. decembra 2004. godine, utvrđeno je da predsjednik Komisije funkciju obavlja profesionalno počev od 1. februara 2005. godine. Odluku o profesionalnom radu predsjednika, Komisija je donijela zbog potrebe svakodnevnog rada i angažovanja na stvaranju i obezbjeđivanju uslova za rad Komisije, tj. ostvarivanje njene funkcije. To je iziskivalo i potrebu za stvaranjem i obezbjeđivanjem materijalno – tehničkih, finansijskih, organizacionih i drugih uslova za funkcionisanje Komisije i osnivanje Službe. Tako je predsjednik Komisije ujedno i starješina Službe Komisije.
U 2007. godini u Službi je bilo zapošljeno 5 izvršilaca (2 službenika i 3 namještenika) i 2 pripravnika -jedan sa VSS i jedan sa SSS. Svi izvršioci primljeni su putem javnog oglasa, posredstvom Uprave za kadrove Vlade Crne Gore. Početkom 2008. godine jedan službenik sa pravosudnim ispitom napustio je Službu i zaposlio se u drugu instituciju sa većom platom.Tokom 2008. godine, raspisaće se konkurs za sekretara Komisije i jednog višeg savjetnika. Zbog relativno malih plata u državnim institucijama, do sada nije bilo interesovanja za popunu ovih radnih mjesta. 4

1.2 Informacioni sistem i baza podatak

Komisija je sredinom 2005. godine uvela web sajt- www.konfliktinteresa.cg.yu, na kojem je predstavila svoje članove, evidentirala sve javne funkcionere u Crnoj Gori, po opštinama i funkcijama, objavila propise i propisane obrasce i sve aktuelnosti iz rada Komisije. Posebno su predstavljene sve odluke, zaključci i mišljenja koja je donijela Komisija. Time je Komisija, uz zvanična saopštenja u medijima, za principe i načela ponašanja, deklarisala transparentnost i javnost u svom radu koja je najotvorenija u regionu.
Na sajtu je unijet poseban link – pitajte predsjednika, preko kojeg građani komuniciraju sa Komisijom; saopštenja za javnost za pojedine javne funkcionere koji krše Zakon; pokrenute inicijative protiv javnih funkcionera; prijavljenim poklonima pojedinih javnih funkcionera; obavještenja Državnom tužiocu o nezakonitom sticanju prihoda; zahtjevi za slobodan pristup informacijama i programima koje nudi Komisija domaćim i međunarodnim institucijama za finansiranje. Posebno je posjećen sajt i traženje podataka o imovnom stanju pojedinih javnih funkcionera.

Rad Komisije finansira se iz Budžeta Crne Gore.
Rebalansom Budžeta Crne Gore za 2007. godinu, Komisiji za utvrđivanje konflikta interesa opredijeljeno je 180.546,22 eura ili 9 % više nego za 2006. godinu, ali i 7% manje od zahtjeva kojeg je Komisija uputila Ministarstvu finansija Crne Gore (194.800,00 € ).

I pored upućivanja zahtjeva međunarodnim organizacijama ( OEBS, UNDP, SPAI i dr.) za sredstva koja bi se upotrijebila za jačanje kapaciteta institucije i realizovanje 13 programa i načelnog obećanja, takve podrške i pomoći nije bilo, tako da je jedini izvor finansiranja bio – Budžet Crne Gore.
Za 2008. godinu, Budžetom je opredijeljeno svega 237.173,26 € 31 % više u odnosu na 2007. godinu, što je po ocjeni Komisije ipak nedovoljno za realizaciju planiranih - povećanih obaveza i zadataka koji proističu iz Akcionog plana borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala i Preporuka Evropske komisije tj. GRECO-a (Grupe zemalja za borbu protiv korupcije), čija dokumenta i zaključke je usvojila Vlada Crne Gore. Zahtjev za sredstvima od strane Komisije iznosio je 420.510,00 € računajući realizaciju 13 programa koji su planirani u iznosu od 234.100, 00 € i treba da se realizuju tokom 2008. godine.

Nadležnost i ovlašćenja Komisije utvrđena Zakonom su da:

1) donosi obrazloženu odluku o postojanju, odnosno nepostojanju konflikta interesa;

2) vodi postupak i utvrđuje činjenice i okolnosti potrebne za donošenje odluke;

3) određuje vrijednosti poklona;

4) vodi evidenciju izvještaja o prihodima i imovini javnih funkcionera;

5) predloži nadležnom organu da razriješi dužnost javnog funkcionera, ako utvrdi postojanje konflikta interesa ili ako javni funkcioner ne podnosi izvještaje o prihodima i imovini ili ih podnosi neuredno;

6) donosi pravila o postupku pred Komisijom;

7) donosi poslovnik o radu Komisije;

8) propisuje obrazac izvještaja o prihodima i imovini i druge obrasce za postupanje pred Komisijom; 6

9) objavljuje u medijima evidenciju izvještaja o prihodima i imovini javnog funkcionera.

Iz opisa i djelokuga nadležnosti i ovlašćenja Komisije, vidi se da, kada su u pitanju sankcije, za funkcionere koji krše Zakon, nema značajnijih ingerencija, što se ponekad pogrešno isticalo od strane pojedinih medija i NVO- a, na štetu Komisije.
U tumačenju čl. 2 Zakona o konfliktu interesa i opredjeljenju « ko je sve javni funkcioner », Komisija je imala dosta problema, obzirom da je u praksi tokom 2007. godine bilo blizu 50 različitih komisija, savjeta, odbora i sličnih tijela čiji članovi su imenovani - postavljeni od Vlade ili Skupštine Crne Gore ( Savjet za brigu o licima sa invaliditetom; Savjet za partnerstvo za mir; Komisija za nestala lica; Odbor za rodnu ravnopravnost; Komisija za žalbe i dr.).

Saglasno Zakonu o konfliktu interesa, Komisija je bila u obavezi da, u roku od 90 dana od dana obrazovanja, usvoji pravila, obrasce i poslovnik o radu. Komisija je u zakonskom roku donijela Poslovnik o radu, Pravila o postupku pred Komisijom za utvrđivanje konflikta interesa i obrazac – Izvještaj o prihodima i imovini javnog funkcionera i objavila ih u „Službenom listu RCG“, br. 72/04.
Poslovnikom o radu propisan je način rada i druga pitanja od značaja za odlučivanje Komisije, a Pravilima o postupku pred Komisijom propisan postupak pred Komisijom i odlučivanje, izvještavanje i rad sa strankama. Posebno su definisana osnovna načela postupka – zakonitost, zaštita prava i sloboda građana i zaštita javnog interesa, materijalna istina, efikasnost i ekonomičnost, samostalnost i nepristrasnost, dvostepenost i javnost.
Komisija je propisala i obrazce – Izvještaj o prihodima i imovini javnih funkcionera, Evidencija izvještaja o prihodima i imovini kao i Prijava o poklonu koji su svakom javnom funkcioneru dostupni putem internet sajta Komisije – www.konfliktinteresa.cg.yu. U prošloj godini sajt Komisije je posjetilo 3.960 posjetilaca u prosjeku, najviše u julu (4799), a najmanje u maju (2945). 7

Odredbe o konfliktu interesa i zabranjena ponašanja su tretirana i u drugim
crnogorskim propisima, što pokazuje i sledeći pregled.

Pored navedenih, konflikt interesa je propisan i u drugim zakonima (Zakon o hartijama od vrijednosti, Zakon o zaštiti depozita, Zakon o državnom tužiocu, Zakon o notarima i dr.).
Komisija je imala veći broj prijava i inicijativa posebno kada je u pitanju čl. 91. Zakona o lokalnoj samoupravi ( Sl. List RCG br. 42/03 ), gdje su donijete brojne odluke i mišljenja za pojedine javne funkcionere.

U 2007. godini Komisija je održala 14 redovnih sjednica, ili u prosjeku sjednicu svakih 26 dana. 8

Tokom 2007. godine često je dolazilo do promjena u broju javnih funkcionera kako republičkih ( državnih ) tako i opštinskih ( lokalnih ). Na nivou države povećao se broj javnih funkcionera zbog otvaranja novih institucija, a kada su u pitanju lokalni funkcioneri došlo je do povećanja broja zbog dvije nove gradske opštine – Tuzi i Golubovci.
Za utvrđivanje evidencije, odnosno spiska javnih funkcionera Komisija je pribavljala inovirane podatke od državnih organa koji su često bili promjenjivi (Skupštine, Vlade, sudova, državnih tužioca i sl.) i organa lokalne samouprave (skupština opština i predsjednika opština).
Polazeći od odredaba Zakona o konfliktu interesa kojima je određen pojam javnog funkcionera, kao i pribavljenih podataka od nadležnih organa, Komisija je registrovala da u Crnoj Gori, na dan 31. decembar 2007. godine, ima ukupno 1.861 javnih funkcionera, ( ili 8 % više nego u 2006. godini ), od kojih je 752 ili 40% republičkih ( državnih ) i 1.109 ili 60 % opštinskih(lokalnih)funkcionera-(prilog 1).
Od republičkih (državnih ) javnih funkcionera najveći broj je sudija (246), zatim onih koje bira i imenuje Vlada (221), državnih tužilaca (83), poslanika u Skupštini RCG (81), sudija za prekršaje (68 ) i td.
Opštinskih funkcionera najviše ima u Podgorici ( 102), a zatim u Nikšiću (73), Herceg Novom (62), Beranama (56), Bijelom Polju (55) i td.
Od opštinskih funkcionera najviše je odbornika i to: 719 ili 65 % ukupnog broja lokalnih funkcionera ( prilog 2).
Početkom 2008. godine, na dan 29. februara, ukupan broj javnih funkcionera bio je 1891, od čega 765 ili 41 % državnih, a 1126 ili 59 % lokalnih funkcionera (prilog 3).

Za razliku od prethodnih godina u 2007. godini je više javnih funkcionera prijavilo poklone veće vrijednosti od 50 €.
Poklone su prijavili– Predsjednik Crne Gore, predsjednik Ustavotvorne Skupštine, predsjednik Vlade, vrhovni državni tužilac, predsjednik Savjeta Centralne Banke Crne Gore, ministar kulture, sporta i medija, predsjednik Komisije za utvrđivanje konflikta interesa i predsjednik opštine Budva (prilog 4 ).
Svi pokloni su evidentirani i nalaze se u službenim prostorijama javnih funkcionera. U skladu sa čl. 36 Pravila o postupku pred Komisijom za utvrđivanje konflikta interesa o primljenim poklonima veće vrijednosti obaviješteno je Ministarstvo finansija Crne Gore, a spisak se nalazi na sajtu Komisije.

U skladu sa članom 20 Zakona, Komisija je primala inicijative od strane pravnih ili fizičkih lica, organa lokalne samouprave, NVO i javnih funkcionera. Najviše inicijativa je bilo od strane NVO MANS koja je posebno ukazivala na netačnost podataka u imovnom stanju iskazanom u Izvještajima o prihodima i imovini, članstvu u više upravnih odbora, kumulacije funkcija i sl. sudija, tužilaca, poslanika, predsjednika opština, pomoćnika ministara, odbornika, direktora javnih ustanova i dr. Takvih prijava je bilo ukupno 18 za 64 javna funkcionera među kojima 7 inicijativa za obavještenje Državnog tužioca o nezakonitom sticanju prihoda.
Saglasno Zakonu i Pravilima o postupku pred Komisijom, Komisija je postupila po svakoj prijavi, zatražila od javnih funkcionera pisanu izjavu, a od privrednih društava i drugih institucija i organizacija izjašnjenje po prijavama i donijela odluke koje je javno objavila u medijima i preko internet sajta. Na pojedine odluke nezadovoljne strane uložile su prigovor Komisiji (ne)dostavljajući nove dokaze i činjenice, pa je Komisija u većini slučajeva prvostepene odluke potvrdila.
Inače ukupno je podnijeto 269 Inicijativa od kojih je sama Komisija u skladu sa čl. 20 Zakona pokrenula postupke protiv 172 javnog funkcionera, NVO MANS protiv 76 javna funkcionera i ostali 21 prijava ( NVO Institut za političke i ekonomske analize, pojedini javni funkcioneri i dr.) – (prilog 5).

Donijeto je 266 odluka (237 u prvom i 29 u drugom stepenu). Ovim odlukama Komisija je utvrdila da 189 javnih funkcionera krši Zakon, 38 funkcionera je kršilo Zakon, a 39 javnih funkcionera ne krši Zakon.
Upoređujući sa 2006. godinom, daleko veći broj inicijativa i donijetih odluka za javne funkcionere bilo je u 2007. godini.

Veći broj zahtjeva upućen je Komisiji od strane pojedinih pravnih i fizičkih lica za davanje mišljenja radi otklanjanja sumnje u smislu postupanja suprotno Zakonu o konfliktu interesa, posebno kada je u pitanju članstvo u upravnim odborima, obavljanje pojedinih poslova i sl. Komisija je dala 12 mišljenja, 3 zaključka i 1 rješenje opštinskim i republičkim funkcionerima.

Zakonom o konfliktu interesa utvrđena je obaveza javnog funkcionera da Komisiji dostavi Izvještaj o prihodima i imovini, za sebe, bračnog ili vanbračnog druga i djecu ukoliko žive u istom domaćinstvu u roku od 15 dana od dana stupanja na javnu funkciju. Takođe, javni funkcioner je dužan da svake godine dostavlja izvještaj, do kraja februara, za prethodnu godinu, kao i po prestanku funkcije. 
Ukoliko dođe do promjene imovine u iznosu većem od 2.000 eura, javni funkcioner je takođe dužan da o tome obavijesti Komisiju.
Na kraju 2007. godine od ukupnog broja javnih funkcionera 174 nije dostavilo Izvještaj - 27 ili 3,6 % državnih funkcionera, a 147 ili 13,4 % lokalnih funkcionera. Kada su u pitanju državni funkcioneri 16 poslanika i 11 novoizabranih Vladinih funkcionera nije prijavilo svoje imovno stanje. Kod lokalnih funkcionera uglavnom se radi o odbornicima. Najneodgovorniji odnos su pokazali odbornici iz opština – Podgorica (28 nije dostavilo izvještaj), Kotor i Nikšić (po 11), Cetinje, Ulcinj, Herceg Novi i Plužine ( po 9 ), Kolašin, Tivat i Gradska opština Golubovci ( po 8 ) i td. – ( prilog 6).
Komisija se u nekoliko navrata obratila predsjednicima opština i predsjednicima skupština opština kao i Zajednici opština Crne Gore, kako bi i oni uticali na javne funkcionere da postupaju po Zakonu o konfliktu interesa, ali i pored više javnih upozorenja, saopštenja u medijima i donijetih odluka da krše Zakon, jedan broj javnih funkcionera i dalje nije podnio izvještaj o imovnom stanju za 2006. godinu.

Svi dostavljeni Izvještaji o prihodima i imovini obrađeni su i prezentovani u bazi podataka na Internet sajtu Komisije za utvrđivanje konflikta interesa – www.konfliktinteresa.cg.yu
Obrađujući izvještaje radi njihove evidencije, Komisija je konstatovala da više od 1/5 nije kompletan, tj. popunjen na način predviđen Zakonom i propisanim obrascom, što govori o dosta neodgovornom pristupu pojedinih javnih funkcionera prilikom ispunjavanja izvještaja. Nedostaci, odnosno nepotpunost izvještaja posebno se sastoji u neupisivanju matičnih brojeva za sebe i članove porodice; nenavođenja javne funkcije i vremena stupanja na funkciju; bez navođenja školske spreme; adrese i sl. U 25 slučajeva javni funkcioneri nijesu ni potpisali podnijeti Izvještaj –(prilog 7). 

Najveći problem predstavlja neupisivanje JMBG za sebe i članove porodice, čime je onemogućen unos podataka u internet bazu koja je vezana za JMBG. Time je usporavan rad Komisije i same Službe, obzirom da je naknadno od javnih funkcionera trebalo pribavljati nedostajuće podatke ili vraćati Izvještaj, što sve odugovlači postupak obrade i unosa podataka.
U prošloj godini znatno veći broj javnih funkcionera je prijavio promjene u imovini u odnosu na imovinu prijavljenu u početnom izvještaju.Taj broj je znatno veći u odnosu na prethodnu godinu. To je posledica čestih podnošenja Inicijativa od strane NVO MANS na prikazano imovno stanje upoređujući sa podacima dobijenim od Uprave za nekretnine Crne Gore. U 2007. godini 68 javnih funkcionera je prijavilo ove promjene za razliku od prethodne kada je to uradilo samo 5 javnih funkcionera.

Zakonom je propisano da javni funkcioner ne može biti član organa privrednog društva izuzev skupštine akcionara, a izuzetno, javni funkcioner može biti član organa jednog privrednog društva u kome je država, odnosno lokalna samouprava vlasnik. Analizom izvještaja o prihodima i imovini ustanovljeno je da je znatan broj javnih funkcionera član nekog upravnog odbora. Međutim, većina njih su članovi upravnog odbora ustanova, fondova, agencija i sl. što nije ograničenje po Zakonu, obzirom da se ne radi o privrednim društvima.
U prošloj godini je bilo svega 7 javnih funkcionera koji su prijavili članstvo u tzv. « privatnim « upravnim odborima ili su se nalazila u dva upravna odbora privrednih društava što je suprotno Zakonu o konfliktu interesa. Nakon pokretanja postupka četiri javna funkcionera su postupila po Zakonu dok preostala tri i dalje krše Zakon. Radi se o odbornicima iz pojedinih opština za koje su donijete odluke i javno objavljene da krše Zakon o konfliktu interesa.

Stupanjem na javnu funkciju, javni funkcioneri koji imaju vlasnička prava u privrednim društvima dužni su da prenesu pravo upravljanja na drugo lice, ali ne na tzv. povezano lice. Po podacima iz izvještaja o prihodima i imovini takvih javnih funkcionera bilo je 31, od kojih je 19 obavijestilo Komisiju da su prenijeli pravo upravljanja i to u većini slučajeva nakon upozorenja Komisije na tu obavezu. Preostalih 12 funkcionera (radi se o odbornicima iz pojedinih opština za koje su donijete odluke da krše Zakon i javno objavljene u medijima i na internet sajtu Komisije) i dalje krše Zakon o konfliktu interesa.*

___________________________________________________________________

* U prva tri mjeseca 2008. godine, 17 javnih funkcionera je prijavilo da ima sopstvena preduzeća. Nakon pokretanja postupka sedam javnih funkcionera su prenijela pravo upravljanja na tzv. « nepovezano lice « dok za ostale javne funkcionere vodi se postupak pred Komisijom. Zbog članstva u tzv. « privatnim « upravnim odborima, pokrenut je postupak protiv četiri javna funkcionera. 14

Zakonom o konfliktu interesa Crne Gore, za razliku od zemalja u okruženju, nijesu propisane sankcije za postupanje suprotno Zakonu, a posebno nema mjera ili sankcija koje može izricati Komisija. Jedino što je u smislu sankcija Zakonom propisano je da Komisija predlaže nadležnom organu razrješenje dužnosti javnog funkcionera u slučajevima: 1) nedostavljanja Izvještaja o prihodima i imovini u zakonskom roku; 2) ne otklanjanja nedostataka i nepravilnosti i 3) kada utvrdi postojanje konflikta interesa. Komisija može, ukoliko ocijeni da je javni funkcioner izvršio krivično djelo, da podnese prijavu nadležnom državnom tužiocu, ali takvih prijava nije bilo.
Takođe, za prihode i imovinu koju su javni funkcioner, njegov bračni ili vanbračni drug i djeca stekli, a nijesu prijavili Komisiji ili za koju nemaju pravni osnov, obavještava se Državni tužilac Crne Gore. Po prvi put, krajem 2006. godine Komisija je uputila Državnom tužiocu Republike Crne Gore obavještenje o nezakonitom sticanju prihoda u pojedinim upravnim odborima privrednih društava, za četiri javna funkcionera (potpredsjednik opštine, pomoćnik ministra, poslanik i direktor agencije), a u 2007. godini za još jednog funkcionera (potpredsjednik opštine).
Komisija je tokom 2007. godine uputila zahtjev za razrješenje 43 opštinska funkcionera ( sekretara, direktora javnih preduzeća i ustanova) u 16 opština i jednog republičkog funkcionera, ali su od strane predsjednika opštine, samo dva opštinska funkcionera razriješena dužnosti. Većina javnih funkcionera otklonila je nedostatak i naknadno dostavila izvještaje o prihodima i imovini, mada ima pojedinih sekretara u opštinama koji i dalje ne poštuju ove odluke, a predsjednici tih opština ih ne razrješavaju sa javne funkcije (Cetinje i dr.)– (prilog 8).

Primjetno je da se javni funkcioneri daleko odgovornije ponašaju u ovom dijelu nego u prethodne dvije godine. Međutim, i pored više javnih obavještenja i upozorenja javnim funkcionerima, posebno poslanicima i odbornicima (prošle godine deset puta u medijima i posebno u lokalnim, zbog kršenja Zakona od strane pojedinih opštinskih javnih funkcionera), ipak znatan broj javnih funkcionera u 2007. godini nije dostavio izvještaj o prihodima i imovini za 2006. godinu, a bili su to dužni učiniti do kraja februara 2007. godine. Mora se konstatovati da za ovu kategoriju funkcionera nema propisanih sankcija, a javno upozorenje i donijete odluke da krše Zakon ne predstavlja efikasnu mjeru koja daje pozitivne rezultate i pored činjenice da su ovo najradikalnije mjere u jednom razvijenom demokratskom društvu.
Od stupanja na snagu Zakona o konfliktu interesa (jun 2004. godine) do sada (mart 2008. godine) četiri poslanika još nijesu dostavila izvještaje o prihodima i imovini, a bili su to u obavezi dostaviti makar godišnje izvještaje, najmanje četiri puta i to: za 2004.,2005., 2006. i 2007. godinu. Takođe i 33 odbornika iz 12 opština to nijesu uradila za tri godine tj. za 2004, 2005 i 2006. godinu. Radi se o odbornicima iz sledećih opština- Kotor (6), Nikšić i Cetinje ( po 5), Plav i Tivat (po 4), Bijelo Polje i Budva ( po 2) i Danilovgrad, Mojkovac, Plužine, Ulcinj i Herceg Novi ( po 1).*

_________________________________________________________________

* Komisija je početkom 2008. godine nakon isteka zakonskog roka ( 29. Februar) analizirajući dostavljene Izvještaje o prihodima i imovini za 2007. godinu, konstatovala da je od 1866 javnih funkcionera 1389 dostavilo Izvještaje, ili 75 %. Protiv ostalih, ukupno 477 javnih funkcionera, od čega 45 državnih (republičkih) i 432 lokalnih (opštinskih-uglavnom odbornika), Komisija je pokrenula postupak u skladu sa čl. 22 Zakona o konfliktu interesa – (prilog 9). 16

Komisija je na početku godine utvrdila 13 programa čija realizacija ima za cilj preventivno djelovanje javnih funkcionera i izbjegavanje kršenja Zakona i mogućeg konflikta interesa, kao i jačanje kapaciteta same institucije. Vrijednost ukupnih programa iznosi 234.700 € i svi programi su precizno definisani i usklađeni sa standardima i zahtjevima finansijskih donatora. Nažalost i pored čestih obećanja međunarodnih institucija (OEBS, UNDP i dr.) koje su dolazile u posjetu Komisiji, nijedan program nije realizovan. Programi koji su realizovani u 2007. godini su isključivo finansirani iz Budžeta Crne Gore.

Sa obezbjeđenjem finansijskih sredstava po Rebalansu Budžeta organizovano je 9 edukativnih seminara za javne funkcionere – poslanike, ministre, direktore javnih preduzeća i ustanova, odbornike, predsjednike i sekretare opština i dr. Po prvi put su organizovani seminari za medije i NVO, i to dva puta u Podgorici i Bečićima. Ostali seminari održani su u Baru, Herceg Novom, Budvi, Nikšiću, Bijelom Polju i Podgorici. Na seminarima je aktivno učestvovalo oko 200 javnih funkcionera. Na seminarima su učestvovali i predstavnici sličnih institucija iz Srbije, B i H, Makedonije i Albanije koji su prenijeli iskustva iz rada njihovih komisija u ovim državama, kao i predstavnici Uprave za antikorupcijsku inicijativu, Komisije za kontrolu javnih nabavki i NVO CEMI.

Na temu « Odnos javnosti prema Zakonu o konfliktu interesa « urađena je Anketa u oktobru 2007. godine na uzorku od 1003 ispitanika, za centralni, južni i sjeverni region Crne Gore. U Anketi su pitanja bila tako koncipirana da se na osnovu odgovora moglo kostatovati da li je postojeći Zakon o konfliktu interesa dobar ili nije; da li treba mijenjati Zakon; da li se imovno stanje javnih funkcionera redovno prikazuje; da li su postojeće sankcije dovoljne i sl. Anketa će se raditi svake godine i upoređivati rezultate sa prethodnom godinom kao i sa zemljama u okruženju.

Po prvi put je urađen igrani TV SPOT u trajanju od 39 sekundi na temu ponašanja javnih funkcionera kada su u pitanju upravni odbori, nepotizam, osnivanje firmi i dr. TV SPOT je veoma pozitivno ocijenjen kao marketinško-preventivno sredstvo za izbjegavanje konfliktnih situacija u kojim javni funkcioneri 17

mogu da dođu, kao i šire upoznavanje građana sa ovom problematikom. TV SPOT su objavljivale TV Atlas i TV IN. Zavisno od raspoloživih finansijskih sredstava biće uslovljen broj emitovanja ovog spota, kao i mogućnost emitovanja na lokalnim RTV stanicama ( Budva, Pljevlja, Nikšić ).

U cilju razmjene informacija, propisa i njihove praktične primjene, Komisija je među prvima uspostavila i unaprijedila saradnju sa istim i sličnim institucijama iz zemalja u okruženju, posebno iz Srbije, Makedonije, Albanije i Bosne i Hercegovine. Na bilateralnim osnovama potpisani su Memorandumi o saradnji sa B i H ( maj), Albanijom ( avgust) i Makedonijom (septembar). Usaglašen je tekst Memoranduma sa Srbijom, Slovenijom i Rumunijom i za očekivati je potpisivanje ovog dokumenta tokom 2008. godine. Uspostavljena je saradnja i sa Bugarskom, Hrvatskom, Mađarskom, zemljama Beneluxa i Francuskom. U obostranim posjetama sa pojedinim zemljama u okruženju zaključeno je da se stiču dragocjena i značajna iskustva u ovoj oblasti i tu saradnju treba i dalje razvijati i unapređivati. Mnoga od tih iskustava već su korišćena u izradi i implementaciji novog Zakona i podzakonskih akata i rješavanja problema iz oblasti konflikta interesa.
U okviru ove saradnje postignut je dogovor da se, u interesu zajedničkog rješavanja problema u ovoj oblasti, inicira osnivanje Asocijacije za prevenciju i sprečavanje konflikta interesa zemalja Z. Balkana kome bi prethodilo održavanje konferencija pod pokroviteljstvom međunarodnih organizacija i institucija. Na ovu Inicijativu do sada, pozitivno su se izjasnile – B i H , Srbija, Makedonija i Albanija. Na osnovu Ankete koja je sprovedena u oktobru 2007. godine 65 % anketiranih izjasnilo se za jačanje saradnje u regionu, a 62% za osnivanje pomenute Asocijacije.
Ovdje treba podsjetiti da je Komisija za utvrđivanje konflikta interesa Crne Gore među prvima potpisala Memorandum o saradnji sa jednom nevladinom organizacijom i to sa NVO CEMI ( jun 2005 ) sa kojom se ostvaruje, već godinama, izvanredna saradnja.

Članovi Komisije i predstavnici Službe Komisije uzeli su aktivno učešće na brojnim seminarima i okruglim stolovima koje su organizovali Savjet Evrope, OEBS, UNDP, USAID, GTZ, u Podgorici, Bukureštu, Briselu, Beogradu, Tirani, Winterthuru, Skoplju i Sarajevu kao što su: „ Jačanje međunarodne saradnje u cilju povećanja sposobnosti u straživanju i kontroli bogatstva i sprečavanja konflikta interesa»; «PUBLIC PRIVATE PARTNERSHIPS«; «Prevencija korupcije u državnoj upravi», « Jačanje kapaciteta za upravljanje kadrovima i evropske integracije», « Iskustva SAD-a u borbi protiv korupcije », « Imam pravo da znam «; « Zakon o slobodnom pristupu informacijama – da li ga mijenjati »; « Konflikt interesa i novi Zakon «; « Nova regulativa o javnim nabavkama u Crnoj Gori «; Konferencija o usklađenosti crnogorskog zakonodavstva « UN–konvencijom protiv korupcije « i dr.
Službenci Komisije su aktivno učestvovali tokom čitave godine na stručnim savjetovanjima koje je organizovala Uprava za kadrove Vlade Crne Gore.

Od osnivanja Komisije i formiranja Sužbe, stalno se prate i analiziraju natpisi i komentari u medijima Crne Gore na temu « konflikt interesa « i putem PRESS CLIPINGA obavještavaju nadležni organi. U 2007. godini urađene su 4 takve brošure u kojima je objavljeno 264 novinska članka i to u dnevnim listovima – «Dan», «Vijesti», «Pobjeda» i «Republika» i nedjeljniku – « Monitor ».

Komisija je zajedno sa NVO CEMI i uz finansijsku podršku Demokratske komisije za male grantove Američkog konzulata u Podgorici, već ranije uradila Informator – Priručnik o konfliktu interesa koji je u 2007. godini ponovo dostavljen republičkim i opštinskim javnim funkcionerima sa ciljem boljeg upoznavanja sa obavezama u vršenju javne funkcije i zabranjenog ponašanja javnog funkcionera informatoru je istaknuta uloga i nadležnost Komisije, najčešći primjeri kršenja Zakona, potencijalni konflikti interesa i mehanizmi prevencije, iskustva zemalja u regionu i sl.

Institucije iz oblasti konflikta interesa u Evropi pa i u zemljama u okruženju imaju svoj znak i logo koje koriste u raznim domaćim i međunarodnim prezentacijama, kroz različiti informativno-propagandni materijal (blokovi, vizit i kompliment kartice, fascikle, papirnata ambalaža i sl.). Komisija je preko specijalizovane agencije uradila svoj logo i znak koji se tokom 2007. godine maksimalno koristio na materijalima u različitim propagandnim i markentiškim prezentacijama u zemlji i inostranstvu.

Komisija je u martu 2006. godine donijela Vodič za slobodan pristup informacijama i javno objavila na svom internet sajtu. U 2007. godini je bilo ukupno 84 zahtjeva za dostavu oko 260 dokumenata. Zahtjevi su uglavnom od NVO MANS i svi su odobreni na način što su dokumenta fotokopirana, pregledana neposrednim uvidom ili prepisivana i to u zakonskom roku. Zahtjevi su se odnosili na javne funkcionere ili na podatke vezane za rad i organizaciju Komisije i njene Službe. Podaci traženi od strane NVO MANS odnosili su se na predsjednika i potpredsjednike Vlade, ministre, poslanike, savjetnike, odbornike, predsjednike i potpredsjednike opština i sl. ( prilog 10 ).

Od samog formiranja Nacionalne komisije za sprovođenje Akcionog plana za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala Vlade Crne Gore, Komisija za utvrđivanje konflikta interesa je imala aktivno učešće. Redovno su dostavljani inovirani Izvještaji o radu Komisije i ukazivano na probleme u realizaciji pojedinih planiranih aktivnosti, posebno kada je u pitanju donošenje novog Zakona o konfliktu interesa, zašto nije, niti može biti zadužena ova institucija. Ostale mjere istaknute u Akcionom planu su uglavnom završene ili su u toku, obzirom da se radi o aktivnostima koje se u kontinuitetu svake godine odvijaju. Sve aktivnosti koje je u ovom dijelu ostvarivala Komisija, istovremeno su i u Akcionom planu za implementaciju preporuka Evropskog partnerstva u okviru anti – korupcijske politike, kao i u Izvještaju Evropske komisije o napretku Crne Gore za 2007. godinu. Radi realizacije ovih aktivnosti neophodna su finansijska sredstva kojih ova Komisija nema na raspolaganju. Zahtjevi za realizaciju utvrđenih programa po Akcionom planu iznose 141.750,00 €. Obezbeđenje ovih sredstava očekuje se u drugoj polovini 2008. godine u okviru tzv. IPA Programa.

Zakon o konfliktu interesa koji je usvojen u Skupštini Crne Gore u junu 2004. godine bio je solidna osnova za početne aktivnosti u ovoj oblasti. Stvorena je baza podataka i utvrđen broj javnih funkcionera, kako državnih (republičkih) tako i lokalnih ( opštinskih). Mnogi javni funkcioneri su izašli iz više upravnih odbora privrednih društava, a mnogi su prenijeli upravljačka prava u sopstvenim preduzećima. Počelo je prijavljivanje poklona od strane pojedinih javnih funkcionera. Imovinsko stanje se daleko realnije prikazuje nego prije tri godine.
Ipak jedan broj javnih funkcionera i dalje se ne pridržava Zakona o konfliktu interesa posebno jedan broj poslanika i veći broj odbornika. Javna opomena i transparentnost podataka kao i objavljivanje imena u medijima i na internet sajtu Komisije ne daje očekivane rezultate.
Zbog toga, a i zbog nekih nedorečenosti u Zakonu, međunarodne organizacije su preporučile da se uradi novi Zakon o konfliktu interesa. Komisija za utvrđivanje konflikta interesa javnih funkcionera Crne Gore je te manjkavosti uočila tokom dosadašnjeg rada, i u prethodnim izvještajima za Skupštinu Crne Gore, stalno potencirala na ovoj problematici. To su insistirale i međunarodne institucije-Evropska komisija, GRECO, OSCE SIGMA i dr., a Vlada Crne Gore je zaključkom od 28 decembra 2006. godine, podržala ove promjene.
Imajući u vidu ovo, Ministarstvo unutrašnjih poslova i javne uprave zajedno sa Upravom za antikorupcijsku inicijativu i Komisijom za utvrđivanje konflikta interesa uradili su novi tekst Zakona o konfliktu interesa čije se usvajanje u Skupštini Crne Gore očekuje u drugoj polovini 2008. godine. Novi Zakon će obavezno imati u vidu preporuke iz Konvencije UN protiv korupcije – Merida Konvencije ( Mexico 2003 ), posebno kada je u pitanju definicija javnih funkcionera, jače disciplinske i druge mjere protiv javnog funkcionera koji krši Zakon, preciziranje ograničenja za javnog funkcionere koji odlazi u prevatni sektor i sl. Preporuke GRECO-a, takođe će biti sastavni dio novog dokumenta, posebno u dijelu proširenja broja javnih funkcionera, ukidanje nadoknada u upravnim odborima, smanjenja visine poklona, češćih edukacija javnih funkcionera, odnosno obuke državnih službenika u skladu sa Kodeksom ponašanja državnih službenika, NVO i medija i sl. Posebno se insistira na donošenju jasnih pravila za slučajeve prelaska javnih funkcionera u privatni sektor (« pantoflage « – pokretna vrata) kako bi se izbjegao sukob interesa. Ovu preporuku već su prihvatile mnoge zemlje u tranziciji (Srbija, Albanija, Andora, Azerbejdžan, B i H, Bugarska, Kipar, Rumunija ), ali i razvijene zemlje (Belgija, Danska, Finska, Njemačka, Grčka, Švedska i dr.).

Komisija za utvrđivanje konflikta interesa utvrdila je 13 programa koje kandiduje za finansiranje kod međunarodnih i domaćih organizacija i institucija, ukupne vrijednosti od 259.800,00 eura. Prilikom zvaničnih posjeta predstavnika međunarodnih organizacija ovoj Komisiji, pozitivno su ocijenjeni prezentirani programi, podržali ih i preporučili za finansiranje ( OEBS, USAID, i dr.).
Radi se o sljedećim programima koji su stalni i koji trebaju u kontinuitetu da se sprovode svake godine.

- Program edukacije lokalnih (opštinskih)
   funkcionera u opštinama

Ovim programom planirana je edukacija putem 23 seminara za 700 javnih funkcionera u opštinama kako na sjevernom tako i u centralnom i južnom dijelu Crne Gore. Akcenat će biti dat na one javne funkcionere koji neredovno dostavljaju izvještaje o prihodima i imovini. Predavači na seminaru će biti, pored domaćih, i eksperti iz država u regionu; 22

- Program edukacije državnih (republičkih) funkcionera

U planu je edukacija 210 javnih funkcionera na sedam seminara na kojima bi učestvovali poslanici, članovi Vlade, sudije, sudije za prekršaje, tužioci, drugi javni funkcioneri Vlade Crne Gore, direktori javnih preduzeća, agencija, ustanova i sl.;

- Program edukacije novinara i NVO

Veoma pozitivnim se ocijenilo organizovanje edukacje za NVO i medije u protekloj godini. Sa ovom praksom će se nastaviti i ubuduće i to organizovanjem tri seminara u sjevernom, središnjem i južnom dijelu Crne Gore, uz aktivno učešće lokalnih medija. Planira se obuka oko 100 učesnika.
Ova prva tri programa realizovaće se zajedno sa NVO CEMI, sa kojom Komisija za utvrđivanje konflikta interesa ima potpisan Memorandum o saradnji. Za realizaciju ovih programa obezbijeđena su preko NVO CEMI sredstva od strane inostranog donatora. Ove edukacije su veoma bitne, obzirom da će sa usvajanjem novog Zakona o sprečavanju konflikta interesa i novim obavezama za javne funkcionere, biti neophodno detaljno upoznavanje sa odredbama ovog dokumenta.

- Program kompjuterizacije, izrade i osiguranja baze podataka

Kompjuterizacija, izrada i osiguranje baze podataka je vrlo osjetljiv i značajan dio rada Komisije. Praksa je pokazala da je potrebno postojeću bazu podataka unaprijediti, obzirom da je dinamičkog karaktera, a uz to je i podložna čestim promjenama. Tokom prošle godine bilo dosta problema u funkcionisanju baze i sajta Komisije, zbog čega treba inovirati postojeći internet sajt. Ovo i iz razloga jer će iz novog Zakona proisteći i praćenje novih podataka koji do sada nijesu bili obrađivani.

- Program edukacije članova Komisije i Službe Komisije

Obzirom da ova institucija radi nešto više od tri godine jasno je da nema dovoljno iskustva iz ove oblasti, pa je potrebno nastaviti i dalje sa edukacijom članova Komisije, u smislu sagledavanja sličnih propisa, rješenja i iskustava iz zemalja u okruženju. U tom pravcu planiraju se posjete sličnim institucijama u zemljama u okruženju ( Ljubljana, Sarajevo, Bukurešt, i dr.) koje imaju više iskustva iz ove oblasti. Takođe, potrebno je do kraja tehnički opremiti Službu, a namještenicima koji rade na programima treba omogućiti stručno usavršavanje. U tom pravcu svi službenici i namještenici učestvovaće na seminarima iz različitih oblasti, koje organizuje Uprava za kadrove Vlade Crne Gore. 23

- Veb sajt na engleskom jeziku

U cilju još veće transparentnosti i javnosti i korišćenja podataka od drugih korisnika internet sajta sa drugog govornog područja, potrebno je postojeće informacije iskazati i na engleskom jeziku. U tom pravcu, u prošloj godini, Svjetska banka je pomogla u prevođenju obrazaca za javne funkcionere i oni se nalaze na internet sajtu Komisije. Nastojaće se, da se i drugi dio dokumentacije Komisije (pojedini značajniji linkovi ), prevedu i unesu na Internet sajt.

- TV Spot (izrada i prezentacija)

TV Spot koji je po prvi put urađen, u trajanju o 39 sekundi, a na temu – «javni funkcioner u više upravnih odbora », emituje se u elektronskim medijima. Planiran je još jedan TV Spot na temu – « javni funkcioner i pokloni ». Cilj je da se, pored javnih funkcionera, i građani upoznaju i više edukuju o pitanjima iz oblasti konflikta interesa. Ovaj kratak spot objavljivale bi TV Crne Gore, Elmag, Pink, IN, Montena, MBC, a i lokalne televizije, zavisno od raspoloživih sredstava;

- Regionalna saradnja

I pored uspostavljene saradnje, naročito sa Srbijom, B i H, Hrvatskom, Slovenijom, Makedonijom, Albanijom i Rumunijom postoje inicijative za svestraniju saradnju sa sličnim institucijama iz šireg okruženja i posebno zemljama E.U. Cilj je da se razmijene iskustva iz ove oblasti putem održavanja zajedničkih sjednica, savjetovanja, okruglih stolova i zajedničkih konferencija za štampu. Tokom 2008. godine ova saradnja će se proširiti i na zemlje Beneluxa, Francusku, Bugarsku i Mađarsku.

- Anketa

Planirano je da se anketom obuhvati 1000 građana koji bi se izjasnili o značaju ove institucije, svrsi postojanja i očekivanjima u sprečavanju konflikta interesa. Istraživanja bi se odnosila i na javne funkcionere (realnost prikazanog imovnog stanja, primanje poklona i sl.). Anketa koja je urađena u oktobru mjesecu 2007. godine, ponovo će biti organizovana sa istim pitanjima kako bi se uporedili rezultati i donijele smjernice za buduće aktivnosti. 

- Marketinška upotreba loga i znaka

Kao i slične institucije u zemljama u okruženju, Komisija je uradila svoj logo i znak, koji se koriste u raznim propagandnim materijalima u zemlji i inostranstvu (vizit i komplement kartice, koverte, blokovi, CD omoti, fascikle, kese, sitna galanterija i sl.), u skladu sa utvrđenom knjigom standarda. U 2008. godini nastaviće se još jače ove aktivnosti, koristeći savremene metode prezentacije.

- PRESS CLIPING

Cilj ovog programa je da se analiziraju natpisi o konfliktu interesa u štampanim i elektronskim medijima, na osnovu kojih se povlače konkretni potezi. Ukoliko bude finansijskih sredstava realizacija ovog programa povjerila bi se specijalizovanoj agenciji. U protivnom, Služba Komisije bi i dalje prikupljala informacije i u vidu štampane brošure dostavljala nadležnim institucijama na uvid.

- Elektronski djelovodnik

Realizacijom ovog programa dobila bi se precizna evidencija , u elektronskoj formi, svih podnijetih inicijativa protiv javnih funkcionera, donijetih odluka u prvostepenom i drugostepenom postupku, žalbe, mišljenja, rješenja, prepiske sa javnim funkcionerima i sl. To podrazumijeva izradu softvera i baze podataka. Nažalost, u 2007. godini nije bilo finansijskih sredstava za realizaciju ovog značajnog programa, koji bi bio povjeren specijalizovanoj agenciji.

- Asocijacija za prevenciju i sprečavanje konflikta interesa zemalja Zapadnog Balkana

Inicijativa je potekla od Komisije za utvrđivanje konflikta interesa Crne Gore početkom 2007. godine i već podržana od pojedinih zemalja u okruženju (Srbija, Makedonija, B i H i Albanija). Ovakve institucije iz ove oblasti ne postoje na nivou zemalja Zapadnog Balkana, a za kojom postoji izražena potreba. Podršku osnivanju ove institucije dale su i pojedine međunarodne organizacije, prije svih OEBS. 25

U svom dosadašnjem radu Komisija je, u cilju unapređivanja svog rada i sticanja iskustava, imala intezivnu saradnju sa mnogim institucijama i organima u zemlji i inostranstvu, posebno sa istim ili sličnim organima i tijelima u Srbiji, Makedoniji, B i H, Sloveniji, Hrvatskoj i Albaniji.
Ostvareno je nekoliko kontakata i sastanaka sa predstavnicima OEBS–a, USAID-a, EAR, OSCE -a, SPAI-a, ERDI-a, oko isticanja značaja rada i problemima sa kojima se suočila Komisija u svom rada.
Komisiju su posjetili i predstavnici Nacionalnog demokratskog instituta Crne Gore; Švedske agencije za međunarodni razvoj i saradnju ( SIDA); Stalne misije pri UN – Misije JLS ( Justice, Fredom, Security); predstavnici Kraljevine Maroko, za duženi za konflikt interesa; Svjetske banke; OEBS-a za Crnu Goru; Anticorruption Advisor iz USAID-a; Komisije za sprečavanje korupcije Republike Slovenije; Državne Komisije za sprečuvanje na korupcijata Republike Makedonije; Centralne izborne komisije B i H; Visokog inspektorata za prijavu i kontrolu imovine Republike Albanije; Republičkog odbora za sprečavanje sukoba interesa Srbije i dr.
U radnoj posjeti Komisiji, a u organizaciji NVO MANS bio je i mr Clifford Wallace, sudija Apelacionog suda SAD-a koji se prijatno iznenadio dosadašnjim radom Komisije za kratak period postojanja, naročito kada je u pitanju javnost i transparentnost podataka.
Komisiju su posjetili i Ambasadori Rumunije, Albanije i Bosne i Hercegovine.
Članovi Komisije i Službe obišli su nekoliko opština u Crnoj Gori i razgovarali sa predsjednicima i njihovim saradnicima u vezi odnosa lokalnih javnih funkcionera prema Zakonu o konfliktu interesa (Plužine, Plav, Budva, Bar, Rožaje,). Tom prilikom podijeljeni su i priručnici-vodiči kroz konflikt interesa. Ova praksa nastaviće se i u 2008. godini.
Veoma dobra saradnja je ostvarena sa opštinskim i republičkim organima – ministarstvima, agencijama, raznim sudovima i tužilaštvima. Aktivna saradnja je bila i sa medijima kako u Crnoj Gori tako i u zemljama u okruženju. Komisija je posebno obavještavala lokalne medije za one javne funkcionere koji su sa područja te opštine, što se pokazalo kao vrlo koristan i efektan način. Sa NVO –a je u kontinuitetu dobra saradnja sa CEMI, MANS, IPEA, CZGO i dr. 

U protekle tri godine stvorena je solidna osnova za evidenciju, praćenje i ponašanje javnih funkcionera kada je u pitanju konflikt interesa, preventiva i sprečavanje ove pojave u Crnoj Gori. Jedan veći dio javnih funkcionera poštuje odredbe Zakona o konfliktu interesa i izbjegava ponašanja i postupanja koja su suprotna ovom dokumentu.

Međutim, postoji i jedan manji broj javnih funkcionera prije svih odbornici i jedan broj poslanika koji uporno krše Zakon o konfliktu interesa. Javna opomena i isticanje imena na internet sajt Komisije i objavljivanje u medijima nije dao do sad očekivane rezultate. Zbog toga su međunarodne organizacije, posebno GRECO, OEBS i SIGMA analizirajući ovakvo ponašanje saopštili preporuke posebno u dijelu sankcija i obaveza javnih funkcionera koje trebaju da se pretoče uskoro u novi Zakon o sprečavanju konflikta interesa.

Komisija za utvrđivanje konflikta interesa Crne Gore je stekla dragocjeno iskustvo u protekle tri godine, a rad i rezultati rada primijećeni su i pozitivno ocijenjeni od brojnih međunarodnih organizacija koje su posjećivale Komisiju. Posebno je istaknuta javnost i transparentnost podataka, po čemu je ova Komisija pozitivan primjer u regionu.

Radi jačanja institucije kao nezavisnog tijela, ubuduće, trebalo bi imati daleko više razumijevanja u opredjeljenju finansijskih sredstava za realizaciju utvrđenih 13 Programa. Na taj način ovom problemu, koji prethodi korupciji, dalo bi se znatno manje prostora za njegovo djelovanje.